از ترانه‌های گاه‌گدار مادرم

(ترجمه‌ی هشت بایاتی ترکی)

 

فریاد ناصری

 

 

 

بولاغ باشو بوز باقلار [بولاق باشي بوز باغلارBulaq başı buz bağlar ]

دورد دورو یارپوز باقلار [دؤرد دؤورو يارپيز باغلارDörd dövrü yarpız bağlar ]

اوغلان قیزی دردیندن [اوغلان قيزين دردينده نOğlan qızın dǝrdindǝn ]

یاراسونا دوز باقلار [ياراسينا دوز باغلارYarasına duz bağlar ]

 

برگردان:

 

زمستان‌ها یخ می‌بندد

بهارها، دسته دسته پونه

چشمه‌ای که می‌جوشد

پسر جوان هم از درد عشق‌اش

نمک به زخم می‌بندد

 

----------------------

 

سو گلی ایلان دیلی [سو گلير ايلان ديليSu gǝlir ilan dili ]

گؤل بخچن گؤل‌لندیری [گؤل باخچاني گول.له نديريرGöl baxçanı güllǝndiriri ]

یاروموی شیرین دیلی [ياريمين شيرين ديليYârımın şirin dili ]

دیل سیزی دیل‌‌لندیری [ديلسيزله ري ديلله نديريرDilsizlǝri dillǝndirir ]

 

برگردان:

 

آب‌ها چون زبان مار می‌آیند و

باغ و باغچه‌ها را به گل می‌اندازند

زبان شیرینی که یار من دارد

لال هم که باشی

صدایت را در می‌آورد!

 

----------------------

 

سو گلی آخ ‌ماقونان [سو گلير آخماغينانSu gǝlir axmağınan ]

داش قه‌ین ییخ ماقونان [داش قاياني ييخماغينانDaş qayanı yıxmağınan ]

یار یاردان نئجه دویسو [يار ياردان نئجه دويسونYar yardan necǝ doysun ]

دال‌دادان باخ ماقونان [دالدادان باخماغينان؟Daldadan baxmağınan ]

 

برگردان:

 

آب‌ها، با شتاب می‌آیند و

سنگ و صخره‌ها را به‌هم می‌زنند

عاشق،

چطور سیر شود از یارش

به دزدیده نگاه کردن‌ها؟

 

----------------------

 

بولاغ باشوندا دورما [بولاق باشيندا دورما!Bulaq başında durma ]

بولاغو بولاندورما [بولاغي بولانديرما!Bulağı bulandırma ]

آدام اولو قان دوشو [آدام اؤله ر قان دوشه رAdam ölǝr qan düşǝr ]

گؤزلری دولاندورما [گؤزله رين دولانديرما!Gözlǝrin dolandırma ]

 

برگردان:

 

بر سر چشمه نایست

چشمه را به‌هم نزن

خون به پا می‌شود آخر

این‌قدر، چشم‌هایت را نچرخان

 

----------------------

 

بو کوچه دار اولایدو [بو كوچه دار اولايديBu küçǝ dar olaydı ]

او گلن یار اولایدو [او گله ن يار اولايديO gǝlǝn yâr olarydı ]

ایکی‌میزه بیر کوینک [ايكيميزه بير كؤينه كİkimizǝ bir köynǝk ]

یخه‌سی دار اولایدو [ياخاسي دار اولايديYaxası dar olaydı ]

 

برگردان:

 

کاش این کوچه تنگ بود و

آن‌که می‌آید تو بودی ای یار!

پیراهنی

به تن هر دوتامان

با یقه‌ای تنگ

تنگ‌تر حتا از حلقه‌ی یک دار!

 

----------------------

 

کهلیگی پیچاخلادوم [ككلييي پيچاقلاديمKǝkliyi piçaqladım ]

توکونو ساچاخلادوم [توكونو ساچاقلاديمTükünü saçaqladım ]

یوخوددا گوردوم یارو [يوخودا گؤردوم ياريYuxuda gördüm yarı ]

یئرینی قوجاخلادوم [يئريني قوجاقلاديمYerini qucaqladım ]

 

برگردان:

 

کارد بر فرشی کبکی‌‌ام نهادم و

رشته رشته موهای‌اش را بافتم

آه! خواب یار را دیدم و

جای خالی‌اش را بغل کردم.

 

----------------------

 

اوغلان آدوی ممّدی [اوغلان آدين ممه د`ديرOğlan adın Mǝmǝddir ]

ممه‌لر دولو قندی [ممه له ر دولو قندديرMǝmǝlǝr dolu qǝnddir ]

بیر ال‌دادام جانوی‌چو [بير ال دادام جانين اوچونBir ǝl dadam canın üçün ]

اورگ، اورگه بندی [اوره ك اوره يه بندديرÜrǝk ürǝyǝ bǝnddir ]

 

ای پسر! به نام‌ات که محمد است

به این سینه‌ها که پر از قندند

به‌جان تنها برادرم

دل‌ام اسیرت شده است.

 

----------------------

 

اوغلان آدوی دی‌گینن [اوغلان آدين دئگينه نOğlan adın deginǝn ]

وئریم ریحان یی‌گینن [وئريم رئيحان يئگينه نVerim reyhan yeginǝn ]

بابای اوودن گئدنده [بابان ائوده ن گئده ندهBaban evdǝn gedǝndǝ ]

تئز گل منه دی‌گینن [تئز گل منه دئگينه نTez gǝl mǝnǝ deginǝn ]

 

برگردان:

 

پسرجان! نام‌ات را به من بگو

تا کمی ریحان، در دهان‌ات بگذارم

پدرت که از خانه می‌رود

زود

زود خبر کن مرا

 

 

 

 

* زحمت به لاتین درآوردن و ترکی معیار شعرها را دوست نادیده‌ای به نام مهران باهارلی کشیده‌است. سپاس‌گزارم از ایشان. این شعرها پیش از این در گودر منتشر شده‌اند.